Gerçeği Görmek İçin Şifreleri Doğru Okumak

Kategori: ManşetEklenme Tarihi: Nis 14th, 2011Ekleyen: yh_yonetici

Zihinsel Çaba İhtiyacı

İnsanın en önemli kaygısı hayatını devam ettirebilmektir. Bu kaygı daha çok diğer canlılarla, özellikle hayvanlarla örtüşen bir kaygıdır. İnsan olma özelliği akıl bilgi ve ahlakla öne çıkar. Bundan dolayı insan, hayatı ve çevresinde olup bitenleri anlamak için zihni bir çabaya girişir. Bu çabanın üst düzeye yükseldiği toplumlar medeniyet yarışında söz sahibi olmuşlardır. Bugün de insan toplulukları arasındaki mücadelede “entelektüel” adı verilen zihinsel çabaların yoğun olması başarıyı beraberinde getirmektedir. Genel anlamda Batı ve Doğu arasındaki inişli çıkışlı mücadelede başarıyı belirleyen bu çabaların seviyesidir.

Gerçeğin Karmaşık Yapısı ve Akıl İlkeleri

İnsan sadece beş duyu organıyla çevresini anlamaya çalışırsa çoğu zaman yetersiz kalır. Çevremizdeki sosyal ve fiziki mekanlar, meydana gelen girift olaylar, bize yansıyan aldatıcı gölgeler çoğu zaman duyu organları seviyesinde yanıltıcıdır. Bunun için insan görünen alemin arka planındaki gerçekliği zihni melekeleriyle çözmeye çalışır. Bu anlamda insanın ayrıcalık tarafı olan akıl devreye girer. Akılla ilgili özellikler doğru bilgiye ulaşmamızda bizim için en güçlü araçtır. Aristo’nun Organon olarak adlandırdığı akıl (mantık) ilkeleri karmaşık gerçekliğin çözümlenmesine yardımcı olur. Bu yardım aynı zamanda insani tecrübe ve bilgi birikimiyle artar. Onun için insanlar düşünce ve bilim tarihine özel önem verirler. Gelişme ivmesi yükselen bütün toplumlarda öne çıkan bilginler ve düşünürler insanlığın kendilerinden önce keşfettiği ve öne sürdüğü bilgilerini kullanmışlardır. Bunun en tipik örneği Türk – İslam medeniyetinin zirve dönemlerinden birisinde öne çıkan Farabi muallim-i sani olarak adlandırılır. Farabi, Aristo ve Helenistik dönem bilim ve felsefesini çok iyi öğrenmiş ve kendi düşünce sistemini geliştirmiştir. Aristo’dan sonra ikinci öğretmen olarak kabul edilen Farabi’nin zihinsel çabaları Batı dünyasını da etkilemiştir. Gerçeğin bilgisini öğrenmede bu çabaların yeri son derece önemlidir. Onun için günümüz insanları da bilginler ve düşünürler tarafından geliştirilmiş yöntemlere, bilgilere ve tecrübelere özel önem vermelidir. Bu anlamda gerçekliği anlamak için çok yönlü olarak okumak, eleştirmek, araştırmak ve düşünmek gerekir.

Sıradan Zihin Aldanmaya Yatkındır

Zihin bilgi ve tecrübeyle seviye kazanır. Çok okuyan, düşünen, analiz eden zihin kolay aldanmaz. Aldanmamak için insan zihninin geliştirilmesi esastır. Her toplum kendi insanlarını eğitim kurumlarında geliştirmeye çalışır. Onlar için hayatta gerekli olan bilgi birikimini kazandırmayı hedefler. Bilgi donanımlarını artırmanın yollarını araştırır. Bilgi ve tecrübe ne kadar artarsa doğru anlama o kadar gerçekleşir. İnsanlar özellikle çalışma alanı olarak seçtikleri disiplinlerde bunu teknik bir yöntemle yaparlar. İlgili oldukları alanlarda dünyadaki son gelişmeleri ve konuyla uğraşan diğer insanların çalışmalarını mutlaka takip etmeleri gerekir. Aksi taktirde önlerine çıkan problemli konuları doğru anlayabilmeleri ve üzerinde yeni şeyler söyleyebilmeleri mümkün değildir. Bu yüzden insanlar zihni melekelerini ve kültür birikimlerini üst seviyelere çıkartmak zorundadırlar.

Bedeni yapımıza bağlı duyu organları ve duygularla gerçekliği ayırt etmek ve doğru düşünmek mümkün değildir. Bu seviyede kalan insanları sıradan insanlar olarak nitelendirebiliriz. Toplum içinde sıradan insanlar kendileri bizzat doğru bilginin peşine düşmezler. Kendilerine sunulanlara itibar ederler. Bir toplumun entelektüelleri bu insanlara yardımcı olurlar. Zihinlerini bilgi ve düşüncelerle aydınlatırlar. Öncü olurlar, yön verirler, kılavuzluk yaparlar. Eğer bu yol göstericiler de eksik ve hatalıysa o toplumun atılım yapması ve başarı kazanması beklenemez.

Yaşadığımız Çağda Gelişmeleri Doğru Anlamak

Dilimizde basit algılamayı anlatmak için “sazan gibi atlamak” tabiri vardır. Tabir caizse son dönemlerde insanları sazan durumuna düşüren çok sayıda olay meydana geliyor. Bu olaylara hem uluslar arası alanda, hem de ülke gündeminde rastlıyoruz. İnsanlar utanmadan, sıkılmadan başkalarını aptal yerine koyuyorlar. Bir kısım insanımız da saflığından bu oyuna çabuk düşüyor. Hâlbuki zihin kendisine sunulanı süzgeçten geçirir. Doğruluğunu ve gerçekliğini sorgular. Bunu zihinsel bir çabayla yapar. Kendisine her sunulan bilgiye ihtiyatla yaklaşır. Doğruluğunu tetkik etmek ister. En azından güvendiği insanların analizlerini takip eder.

Yaşadığımız çağa birçok isim verilmektedir. Öne çıkanları arasında bu çağın “bilgi çağı”, “medya çağı”, “sanal-dijital çağ” gibi adları hakikat ve doğruluk ilişkisi bakımından son derece önemlidir. Teknoloji insan ile gerçeklik alemi arasına bir sanallık katmıştır. Bu sanallık çoğu zaman medya aracılığı ile kurgulanarak sunulmaktadır. Bu esnada kimin niçin kurguladığına bağlı olarak doğruluk problemi ortaya çıkmaktadır. Bunun çok örnekleri vardır. Özellikle egemenlik mücadelesinin alanı olarak da kullanılan bilgi kaynakları yönlendirilmeye çalışılmaktadır. Bunun için analizci bir yaklaşım olmadan doğruya ulaşmak mümkün olmayacaktır.

Gerçeğin Şifreleri veya Sırrını Keşfetmek

Aristo gerçeğin sırrını keşfetmenin aracı olarak insan aklının ilkelerini sınıflandırmaya ve buna bağlı yöntemler geliştirmeye çalışmıştır. Kendisinden sonraki düşünürler de hem Aristo’nun düz mantık kurallarını, hem Platon’ın diyalektik mantık kurallarını geliştirmeye uğraşmışlardır. Son yüzyılda ise bu mantık kuralları bugün hayatımızı işgal eden elektronik ve bilgisayar teknolojisinde atılım yapılmasını sağlayan modern yorumlara açılmıştır. Modern yorumlar literatürde modern mantık diye de bilinir. Bu yorumlardan birisi “fuzzy logic” olarak kullanılan ve dilimizde “bulanık mantık” adını verebileceğimiz bir yeni yöntemdir. Bu yöntemle insanlar özellikle sosyal alemdeki çok yönlülükleri ve iç-içelikleri çözümleme imkanına kavuşmaktadır. Artık Aristo’nun klasik mantığındaki gibi iki doğruluk seçeneği yoktur. Gerçekliğin ya beyaz ya da kara yüzünden bahsetmek yetersiz kalmaktadır. Dolayısıyla gerçekliğin girift yapısını ancak farklı yöntemlerle çözebiliriz. Bunun için şifre çözmekten veya sırrı keşfetmekten bahsediyoruz.

Gerçeklik alemi insanın gözünün önünde ayan beyan açık değildir. Gördüklerimizin veya bize sunulanların mutlaka zihin ilkeleriyle analiz edilmesi esastır. Son yıllarda stratejik araştırmalar bunun için ilgi çekmeye başlamıştır. Ancak bu çalışmaları da dejenere eden sığ ve içi boş yaklaşımlar amacından saptırmaktadır. Temel olan, konuları mevcut bilimsel gelişmelerin sınırları içinde takip etmek ve aralarındaki bağlarını kurarak bütüncü bir şekilde anlamlarını çözmeye çalışmaktır. Günümüzde birbirinden bağımsız disiplinlerin ortaya koyduğu bilgilerde anlam problemi ortaya çıkmaktadır. Gerçekliğin sadece bir cephesi ile ilgili detaylı bilgiler bütün hakkında tam doğru bir bilgi haline dönüşememektedir. Bunun için bilgileri anlamlı bir bütün haline getirecek yeni çabalara ihtiyaç vardır. Bu çabalardan birisi teorik analizler, diğeri stratejik araştırmalardır.

Fahri ATASOY